Angajman: Bağlantı, yazılı/sözlü anlaşma.
BDDK: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu
BID: Teklif, alış
Bilanço: Şirketin dönemsel faaliyet sonucu kar, zarar ve genelde yıl sonu finansalları.
Broker: Komisyoncu, simsar.
Brüt takas: Hissenin aynı gün al-sat yapılmasını engeller. En erken 1 gün sonra (t+1) satılabilir.
Bülten: İşletme veya kuruluşun müşteri, çalışan ve abonelerine gönderdiği raporlardır.
Dealer: Komisyoncu. Kendi veya müşteri hesabına alım satım yapan gerçek kişi, şirket veya aracı kurum.
Deflasyon: Para darlığı, fiyatların sürekli düşüş göstermesi.
Demo: Kısıtlı, ücretsiz deneme sürümü.
Derinlik: Piyasa emirlerinin detaylı izlenebilmesi.
Devre kesici: Yıldız Pazar %10, Ana Pazar %7, Alt Pazar %5 fiyat düşüşlerinde işlem durur. Bu sistem ABD’de %7 ve %13 düşüşte 15 dakika, %20 düşüşte gün boyu işleme kapanma olarak uygulanır.
Direktör: Şirketlerin finansal çalışmalarını denetlemek ve mali strateji planlamasını yürütür.
Direnç: Kar realizasyonu ile fiyatların durması veya yavaşlaması, satıcıların toplandığı yer.
Döviz: Yabancı ülke parası.
Efektif: Elde bulunan, hemen kullanılabilecek durumda olan nakit/para.
Emisyon: Devletçe piyasaya para, pay senedi veya tahvil çıkarılması.
Emtia: Ticarete konu altın, gümüş, petrol, doğalgaz, bakır, pamuk, mısır, buğday, şeker, kahve vb. mallardır.
Eurobond: Devlet ya da şirketlerin ülke dışından kaynak sağlamak amacıyla yabancı para birimi üzerinden satışa sundukları uzun vadeli borçlanma aracıdır.
Forex: Yatırım, hedging veya manipülasyon amaçlarıyla kullanılabilen, 24 saat açık piyasadır. Asya’dan işlem görmeye başlayan ürünler tüm dünyada 24 saat işlem görmektedir.
Gelir tablosu: Brüt satış karı, faaliyet karı, net kar ya da zarar gibi kalemlerden oluşur.
Genel Kurul: Anonim Şirket yapısını oluşturan diğer organların seçimi, şirket kazancının paylaştırılması, şirket hesaplarının doğrulanması gibi şirketin temelini oluşturan konulara ilişkin kararlar alır.
Halka arz: Şirketlerin özkaynak yoluyla hisse senedi ihraç ederek fonlama sağlamasıdır.
T.C. Hazine ve Maliye Bakanı: Mehmet Şimşek
T.C. Merkez Bankası Başkanı: Hafize Gaye Erkan
Hazine Bonosu: Devletin kısa vadeli borçları için ihraç ettiği 1 yıldan kısa vadeli borçlanma aracıdır.
Hedge: Olası ters fiyat hareketlerine karşı korunmak amacıyla risk minimize edecek karşıt işlem yapmaktır.
İntifa Senetleri: Bazı kişiler için hizmet/alacak karşılığı çıkarılan ortaklık hakkı sağlamayan senetlerdir. Sadece mali haklar tanır. Oy kullanma, iptal davası açma gibi idari haklar vermez.
Intranet: Kuruluş içindeki bilgisayar ve yerel ağları birbirine bağlayan ağdır.
Iskonto: İtalyanca sconto’dan gelir. Bankacılık ve muhasebede sonradan yapılan indirim anlamına gelir.
İşlem hacmi: İşlem miktarı * işlem fiyatı
İştirak: Arapça kökenlidir, bir şirketin başka bir şirketin sermayesine ortak olması, sermayesinde payı olmasıdır.
İtfa: Borcu geri ödemek veya satın almaktır.
İzahname: Sermaye piyasası araçlarının ihraç ya da halka arzında aracılık eden uzman aracı kurum tarafından hazırlanan, şirket hakkında kapsamlı bilgi veren belgedir.
Kaldıraç: Karı maksimize etmek için pozisyonun özkaynak yerine borçla finanse edilmesidir.
Kambiyo: Para ya da para yerine geçen belgelerin birbiriyle değiştirilmesi işlemidir.
Kâr marjı: Satıştan elde edilen gelir ile maliyet arasındaki farkın, elde edilen gelire oranıdır. Net ve brüt kar marjları vardır.
Kâr payı: Toplanan fonların ticaret ve sanayide değerlendirilmesi sonucu elde edilen kar veya zararın tasarruf sahiplerine paylaştırılmasıdır.
Kısa pozisyon: Açığa satıştır. Yatırımcı, sattıktan sonra düşük fiyattan yerine geri koymayı hedefler.
Konkordato: İflas anlaşmasıdır. Batık durumdaki şirketlerin, borçlarını karşılayabilecekleri koşullar dahilinde ödemek için alacaklılarıyla mahkemelerce yaptıkları anlaşmadır.
Konsolide: Borcun vadesinin uzatılması.
Konsorsiyum: Şirketler birliği. 2 veya fazla şirketin bir proje uygulanması konusunda işbirliği yapmasıdır.
Kupon: Pay senetleri ve devlet tahvilleri gibi değerli kağıtların üzerinde bulunan ve bu kağıtların belli zamanlarda getireceği faizi gösterir.
Lead: Potansiyel müşteri, ürün veya hizmetlerle ilgilenen kullanıcı.
Lot: 1TL nominal değerli 1 adet hisse senedini ifade eder.
Menkul Kıymet (Varlığa Dayalı): Değiş tokuş edilebilir, devredilebilir finansal değer taşıyan enstrümanlar.
Mevduat: bir bankaya, faiz karşılığında ve belli bir süre sonunda ya da istenildiğinde geri alınmak koşuluyla yatırılan para.
Mevzuat: belli bir konuda yürürlükte bulunan yasal düzenlemeler.
Mükellef: Yükümlü.
Nema: Faiz.
Ons: 31.1 grama eşittir. Kıymetli metallerde kullanılır.
Opsiyon: opsiyon sözleşmeleri herhangi bir varlığı belirli bir vadede ya da vadeye kadar belirli bir miktarda, belirli bir fiyattan alma ya da satma hakkı veren sözleşmelerdir.
Organize Piyasa: menkul kıymet alım satımı için düzenlenmiş fiziksel mekânı olan piyasa türüdür. Tezgâh üstü piyasa ise, alıcı ve satıcıların belirli bir mekânda toplanmadan, uzaktan elektronik olarak alım satım işlemlerinin gerçekleştirildiği piyasadır.
Özkaynak: sahip olunan varlıkların değerinden yükümlülükler çıkarılarak ölçülür.
Pay piyasası: Hisse senedi piyasası.
Pip: Percentage In Point. Uluslararası para piyasalarındaki paritelerde gerçekleşen değişimin birimi olarak kullanılır.
Portföy: Sahip olunan varlıkların tümü.
Realizasyon: Potansiyel kazanç/kaybı gerçeğe dönüştürmek.
Regülasyon: Yasal düzenleme.
Repo: bankalarca yapılan, belli bir faiz oranıyla ve belli bir süre sonra geri satın alınmak güvencesiyle bono, tahvil ve benzeri değerli kâğıt satma işlemi.
Scalping: menkul kıymetler, emtialar ve döviz ticareti ile ilgili olarak kullanıldığında, her ikisine de atıfta bulunabilir. Alış-satış Spread’inin (makas) yarattığı küçük fiyat boşluklarının meşru bir arbitraj yöntemi veya hileli bir piyasa manipülasyonu şekli.
Seans: borsada hisse senetleri üzerinde işlem yapılabilen süredir.
Sirküler: Maliye teşkilatını bağlayan fakat mükelleflere bir konu hakkında sadece maliyenin görüşünü bildiren yazılardır.
Spekülasyon: Vurgunculuk.
Spot piyasa: Spot piyasa, finansal bir ürünün oluşan son fiyat üzerinden alım ya da satım işleminin anında gerçekleştiği piyasadır.
Spread: Döviz çiftlerinin/paritelerin (para birimlerinin birbirine oranının) alış fiyatı (ask) ile satış fiyatı (bid) arasındaki farka spread denir.
Tahtacı: Elektronik olmayan dönemde borsada alım satımı yöneten kişi.
Tahvil: devletin ya da ticari bir kuruluşun ödünç para sağlamak amacıyla çıkardığı, yıllık belli bir faiz getiren ve alınıp satılabilen değerli kâğıt.
Takasbank: Menkul kıymet alım/satım işlemlerinin takası, Borsa İstanbul’un faaliyete geçtiği tarihlerde üyelerin kendi aralarında gerçekleştirilirken, 1988 yılından itibaren Borsa bünyesinde kurulan bir müdürlük tarafından yerine getirilmeye başlanmıştır.
Tebliğ: Bildiri.
Temerrüt: kişinin borçlandığı edimi hukuka aykırı olarak yerine getirmemesi hâlidir.
Temettü: Kâr payı.
Temlik: bir mülkü birine mülk olarak verme, birini mülke sahip kılma, bir hakkın başka bir kimseye geçirilmesi.
Tezgâh üstü piyasa: borsa dışında gerçekleşen işlemlerdir.
Türev ürünler: değeri bir dayanak varlığın değerindeki değişimlere göre değişen ürünlerdir.
Varant: finans sektöründe, varant yatırımcısına bir dayanak varlığı, belirli bir fiyattan ve belirli bir vade içerisinde alma ya da satma hakkı veren finansal enstrümandır.
Valör: Bir finans işleminin yapıldığı tarih ile o işlemin gerçekleştiği tarih arasındaki farktır.
VİOP: Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası
Virman: Aktarım, hisse veya nakit.
Yıldız Pazar: Borsaya ilk kotasyonda halka arz edilen kısmının piyasa değeri 300 milyon TL ve üzeri olan payların işlem göreceği Pazardır.
Talon: Hisse senedinin kuponlarından oluşan kısmına verilen isimdir.
Deniz ödüncü: Bu anlaşma gemiyi donatanla diğer bir şahıs arasında yapı- lan bir anlaşmadır. Anlaşmaya göre gemi gideceği yere sağ salim vardığı takdirde ödünç veren kimse parasını yüksekçe bir primle geri alırdı, aksi halde bir durum gerçekleşecek olursa da hiç bir hak ta- lebinde bulunamazdı.
Rüçhan hakkı: Ortaklıkların bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların öncelikle katılma hakkıdır. Rüçhan hakkı kullanım süresi en az 15, en çok 60 gündür. Yeni pay alma haklarının alınıp satılabilmesi için işlem sırası açılır.
Kolokasyon: Hizmeti ile piyasa katılımcıları kendi sistemlerini Borsa sistemleri ile aynı lokasyonda bulundurma ayrıcalığına sahip olmaktadır. Sistemlerini Borsa İstanbul Birincil Veri Merkezi’ne taşıyan kolokasyon müşterileri en hızlı ve en güvenli şekilde Borsaya doğrudan erişebilmektedir.